‘आकाशाशी जडले नाते’

प्रिय जयंत सर (श्री. जयंत विष्णू नारळीकर)   ,
आज तुम्ही पंच्याहत्तरी मध्ये पदार्पण करीत आहा..
तुमच्या विषयी बऱ्याच दिवसांपासून लिहायचं होत पण ते ह्या special  दिवशीच लिहिण्याचा योग आलाय..
…सर,तुमच्या खगोल ज्ञानाचे अफाट आकाश अगदी लहानपणापासून मला रुचायचे..कठीण कठीण खगोलीय प्रश्नांची सोप्या मराठी मधली तुमची लिखाणक्षमता अगदी अचंबित करणारी आहे..
मला अवकाशाची गोडी लागली ती केवळ तुमच्यामूळे..

तुमच्यातील वैज्ञानिक सर्वांना परिचित आहे पण मला भावतो तो तुमच्यातील लेखक.
आजतागायत तुमच्या लेखनाचा मी चाहता आहे, आणि  सदैव असेनही..
‘आकाशाशी जडले नाते’ मूळे जयसिंहाच्या जंतरमंतरपासून हबल दुर्बिणीपर्यंत आणि आर्यभटापासून आईनस्टाईनपर्यंत सचित्र देखण्या पानापानातून तुम्ही घडवलेली अवकाशाची सफर अगदी रोमांचित करते..

तुमची एक उत्कृष्ट लेखक म्हणून ओळख मला झाली ती ‘प्रेषित’ आणि ‘व्हायरस’ आणि तुमच्या इतर अगदी स्तंभित करून ठेवणाऱ्या लेखनामुळे..

लहान असतांना एकदा ‘आयुका’ मध्ये जाणे झाले होते..त्या आठवणी आजपण अगदी ताज्या आहेत..
‘ते’ सफरचंदाचे झाड अजूनही आठवते आणि अगदी त्याच दिवशी तुम्ही पुण्यात नव्हते हि गोष्ट अजूनही सलते..तुम्हाला भेटायची ती इच्छा एकदिवस जरूर पूर्ण होईल हि आशा..

तुम्ही आम्हाला खूप काही दिले ..तुमची साहित्याची देणगी खूप मोठी आहे आणि आज जर मराठी तरुण खगोल शास्त्राचा करिअर म्हणून विचार करत असेल किंवा जर विश्वाचे कोडे सोडवण्यासाठी त्याला काही प्रयत्न करायची इच्छा असे तर ते केवळ तुमच्यामुळे..
हा मराठी तरुण तुमचा आयुष्यभर ऋणी राहील..तुम्ही आमच्या साठी जणू  ‘यक्षांची देणगी’ आहात..

वाढदिवसाच्या हार्दिक शुभेच्छा सर .. येणारे अनेक वाढदिवस तुम्हाला आरोग्यपूर्ण लाभो..

जयतु जयतु जयंत !!!!Image

एक होता कार्व्हर…

नुकतीच पावसाळ्याला सुरुवात झाली आणि भुईमूगांच्या शेंगाना सुद्धा.कुंद वातावरणामध्ये भाजलेल्या किंवा उकळलेल्या शेंगा म्हणजे जणू एक मस्त मेजवानीच.
पण कधी विचार केलाय ह्या दाण्यांची आपल्या समाजात ‘एन्ट्री’ कशी झाली? शेंगदान्यांचे आज हजारो उपयोग आपल्याला माहित आहेत किंबहुना शेंगदाणे आपल्या जीवनाचा एक भाग आहे हे म्हणणे पण उणे ठरणार नाही.
तुम्हाला माहित आहे फार फार वर्षांपूर्वी शेंगदाणे म्हणजे डुकरांचे खाद्य हि एकच ओळख होती.पण रात्री नंतर ज्या प्रमाणे तेजोमय सूर्योदय होतो त्या प्रमाणेच सन १८६४ साली जगात एका नव्या पर्वाचा उदय झाला,’जॉर्ज कार्व्हर’ हे त्याच नाव.
‘गुलामाचे पोर’ म्हणून जन्मलेल्या कार्व्हर यांनी शेंगदाणे हे मनुष्य खाद्य म्हणून समोर आणले.शेंगदान्यांचे हजारो शोध आणि फायदे त्यांनी जगासमोर आणले.
तुम्ही वीणा गवाणकर लिखित ‘एक होता कार्व्हर’ वाचलंय?
काय म्हणता; नाही? तर मग नक्की नक्की म्हणून वाचा.मी वाचलेल्या पुस्तकांपैकी हे माझे सगळ्यात आवडते पुस्तक आहे.
फक्त कार्व्हर यांच्या शोधांसाठी नाही तर ‘जीवन जगण्याची कला’ कशी असावी याचे सार्थ दर्शन या पुस्तकामधून होते.हृदय पिळवटून टाकणारे जीवनपटल आणि खडतर गुलामाचे आयुष्य जगून सुद्धा फक्त मायभूमी आणि स्व:ताच्या समाजासाठी झटणाऱ्या एका अजब व्यक्तीची हि गोष्ट.
एक रात्रीत कार्व्हर घडले नाही,लहानपणी ऐकलेल्या एका वाक्याने त्यांचे जीवन पार बदलून टाकले,ते वाक्य होते
”तुला जे जे शिकता येईल ते तू जरूर शिक,नंतर जे तू शिकला ते आपल्या लोकांना शिकव”.फार थोड्या लोकांना हि विचारसरणी उमगते,पण ज्याला उमगली तो जगाचा कायापालट करून टाकतो.
धन्य तो शेंगदाणा आणि धन्य त्याचा संशोधक जॉर्ज कार्व्हर…

दिवस असे कि..

आज एका फ्रेंड चा फोन  आला (मुद्दामहून फ्रेंड, ‘तो’ किंवा ‘ती’ या भानगडीमध्ये मी पडत नाही ).तर मांडायचा मुद्दा असा कि माझ्या फ्रेंड ला सध्याच्या सुट्ट्या जाम बोर होत आहेत.अगदी ‘आता जगण्याचा कंटाळा आलाय’ या वाक्यापर्यंत तो (संदर्भासाठी ‘तो’ 😀 )आलाय.
आता मला हे कळत नाही, काल-परवा पर्यंत सुट्ट्या नाही म्हणून जगण्याला अर्थ नाही आणि आज सुट्ट्या आहे तरीही जगण्याला अर्थ नाही,हे असा दुट्टपी वागण मनुष्यालाच जमत.खरतर या उमेदीच्या काळामध्ये आपण सगळ्यांनी काहीतरी करून दाखवायला पाहिजे.’लाथ मारीन तिथून पाणी काढीन’ असा आपला बाणा असायला पाहिजे.
कळत कि आता स्पर्धा खूप वाढलीये ,तान-तणाव हा आयुष्याचा अविभाज्य घटक आहे म्हणून सुट्ट्यांमध्ये पण काहीतरी करायला सांगण हा शुद्ध मूर्खपणा आहे,पण म्हणून काय अवसान गळून बसायचं? मला सांगा सुट्ट्यांमध्ये बरच काही करण्या सारख असत हा मुद्दा लोकांना कळत का नाही? सगळ्यात बेस्ट आयडिया म्हणजे आपल्या छंदाला याच कळत आपल्याला वाव देता येईल त्याला अजून वृधिंगत करता येईल,नाही का? किवा अगदी मनसोक्त भटकता येईल,दऱ्या खोऱ्या अगदी पूर्णपणे पिंजून काढता येईल.भीती याची आहे कि एकदा तरुणाई मधून वजा झालेल्या सुट्ट्या कधी परत नाही मिळणार हे आपण ‘डोस्क्यात’ बसवून घ्यायला पहिजे.मग एकदा पाठीला बाक यायला लागला कि सुट्ट्या ह्या स्वप्नातच कळतात. खर तर सुट्ट्यांच महत्व ह्या शहरीकरणामुळेच कमी झालंय,अरे वर्षभर अगदी उमेदीने काम करण्यासाठी सुट्ट्या तर हव्यातच ना!
आधीच्या सुट्ट्या म्हणजे दिवसभर धिंगाणा! विहिरीवर आंघोळ, म्हशीला धुवायचं, आणि स्वत:सुद्धा रेड्यासारखं डुंबायचं, आजीची नजर चुकवुन तीने आपल्याचसाठी बनवलेला खाऊ चोरुन धुम पळायचं,कधी असंच माळ्यावर पडून रहायचं,….. असे मस्तपैकी दिवस जायचे. दुपारी उन जास्त असेल तर घरची मोठी लोकं बाहेर पडू द्यायची नाहीत, अश्यावेळी मग बाहेर सारवलेल्या अंगणात चटई घालून पत्ते खेळायचे….मजा मजा असायची! आधी बरोबर सुट्ट्या असल्या कि लग्न जुळायची मग सगळा गोतावळ एकत्र येऊन अगदी दंग व्हायचा; दंगा करायचा.
पण आता हे सर स्वप्नवत झालंय.आताच्या सुट्ट्या म्हणजे घरात स्वताला कोंडून घेणे आणि माझ्या त्या फ्रेंड सारखा ‘अघोरी’ विचार करणे अश्या झाल्याय.या ठिकाणी संदीप खरेंची कविता बरोबर सार्थ ठरते. ते म्हणतात ‘कंटाळ्याचा देखील आता कंटाळा येतो,आताश्या मी फक्त रकाने दिवसांचे भरतो’

मान्य आहे परिवर्तन आवश्यक आहे ,तो आयुष्याचा भाग आहे..पण एक गोष्ट मनापासून सांगतो त्यासाठी  सुट्ट्या आणि उमेदिसोबत तडजोड करणे आपल्याला तर बुवा नाही जमणार…छे, नाहीच नाही…

सुरुवात…

मी काही दर्जेदार लेखक नाही…आणि कवी वगैरे तर मुळीच नाही,त्यामुळे माझ्या पोस्ट्स मध्ये लयबद्धता आणि सुसूत्रता असण्याची शक्यता जरा कमीच आहे.पण तरीही आता राहवत नाही,जे खूप बोलायचं राहून गेल ते इथे मांडायचं आहे.

अनेकदा वाटायचं आपण पण ब्लॉग लिहावा पण आळशीपणामुळे ते आजपर्यंत साधल नाही ,असो ‘देर आये दुरुस्त आये’ अस म्हणून आजपासून ह्या लिखाणाचा शुभारंभ करतोय.आता सद्यस्थिती मध्ये डोक अगदी रिकाम आहे,पण उद्यापासून लिहण्याचा प्रयत्न करेल.अगदी तार्किक भाष्य जमणार नाही पण मोडकी तोडकी सुरुवात तरी होईल हे नक्की…शेवटी काय सुरुवात महत्वाची .